Siêu bão YAGI đã dẫn đến nhiều hậu quả tiêu cực về kinh tế, xã hội và ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người dân, trong đó không ít người mắc rối loạn lo âu sau cơn bão.
Người dân các tỉnh trên cả nước đang phải trải qua những thảm họa thiên nhiên liên tục, bão chồng bão, lũ chồng lũ, sạt lở đất liên tục… thật sự ám ảnh họ.
Đối tượng được xem là dễ bị tổn thương tâm lý?
Những người dân nằm trong vùng bị ảnh hưởng của thiên tai như bão lụt, sạt lở… ít hay nhiều đều có ảnh hưởng tiêu cực về mặt tâm lý, tuy nhiên, nạn nhân trực tiếp như những người bị mất mát tài sản, phải di tản đến nơi khác, mất người thân là những người dễ bị tổn thương tâm lý, bị ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần nhiều nhất.
Trong số này thì phụ nữ, trẻ em, người lớn tuổi, người khuyết tật và những người có điều kiện kinh tế khó khăn, không được huấn luyện các kỹ năng ứng phó với thiên tai, thảm họa, thiếu sự chuẩn bị về mặt tâm lý cũng như cũng như những người sống ở những nơi xa xôi hẻo lánh, phương tiện đi lại khó khăn, những người ít được sự hỗ trợ, chia sẻ của cộng đồng sẽ là người dễ bị ảnh hưởng nhất.
Ảnh hưởng tâm lý xã hội sau thảm hoạ đối với các nạn nhân và người thân của họ biểu hiện như thế nào?
Sau thiên tai, thảm họa… những thiệt hại về mặt kinh tế có thể đo lường được nhưng nỗi đau về mặt tổn thương tâm lý và sức khỏe tâm thần cho người dân và cộng đồng bị ảnh hưởng khó đong đếm.
Các biểu hiện về mặt tâm lý của người dân sau thảm họa sẽ ở các mức độ khác nhau tùy thuộc vào những mất mát họ đã trải qua, nhân cách và khả năng ứng phó của mỗi người cũng như sự hỗ trợ và giúp đỡ của cộng đồng, xã hội.
Những trường hợp mất mát tài sản lớn, chứng kiến cái chết của những người thân sau thiên tai có thể dẫn đến lo âu, trầm cảm kéo dài và có những trường hợp có thể kéo dài suốt cả cuộc đời với một rối loạn được gọi là “Rối loạn stress sau sang chấn – PTSD (Post Traumatic Stress Disorder)”. Người bị rối loạn sẽ có những cơn hồi tưởng và họ như sống lại với hoàn cảnh đã gây sang chấn kèm theo với cơn hoảng sợ.
Nhiều bệnh nhân biểu hiện bằng các triệu chứng đau đầu, chóng mặt, cảm giác hồi hộp đánh trống ngực, run… khi nghe những bản tin dự báo bất lợi về thời tiết. Những dấu hiệu này cũng thường là các dấu hiệu của lo âu, trầm cảm. Người chịu tác động nặng nề của thảm họa thường trải qua một trạng thái về sốc tâm lý, cảm thấy tuyệt vọng, có thể tìm đến rượu bia hay các chất kích thích khác như ma túy để giải tỏa tâm trạng của mình thậm chí có những hành vi nguy hiểm cho bản thân như tự hủy hoại cơ thể hoặc tự sát.
Giải pháp điều trị nào thì hiệu quả cho chính nạn nhân và những “người trong cuộc” vơi bớt nỗi đau, lo lắng?
NGƯỜI BỆNH NÊN ĐI KIỂM TRA SỨC KHỎE, KHÁM VÀ ĐIỀU TRỊ TẠI CÁC BỆNH VIỆN CHUYÊN KHOA TÂM THẦN.
Lúc này, bệnh nhân cần có liệu trình điều trị rất cụ thể, bài bản theo từng giai đoạn, bao gồm cả hóa trị, uống thuốc đều đặn, ngồi thiền, tập thể thao, làm việc một cách khoa học kết hợp với liệu pháp tâm lý tích cực.
Đến điều trị tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh người bệnh được dò liều thuốc, xác định được liều điều trị ban đầu, phối hợp thuốc đúng, đủ theo phác đồ trị bệnh, theo mức độ bệnh nặng nhẹ của từng người.
Khi ra viện được CẤP THUỐC MIỄN PHÍ tại các trạm y tế xã phường để bệnh được ổn định, người bệnh sẽ nhanh chóng lao động, học tập, hòa nhập cộng đồng.
3.1. Liệu pháp hóa dược
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc chống lo âu trong một thời gian ngắn như thuốc bình thần benzodiazepin và nonbenzodiazepin; thuốc chống trầm cảm SSRI hoặc SRNI; thuốc an thần kinh mới.
Các thuốc an thần mới: Quetiapin và olanzapin liều thấp có hiệu quả
Thuốc bình thần: Bệnh nhân sử dụng benzodiazepin khi cảm thấy rất lo lắng.
Tofisopam chỉ có tác dụng chống lo âu, không gây buồn ngủ, không ảnh hưởng đến hoạt động tâm thần vận động và trí tuệ.
Thuốc chống trầm cảm SSRI
– Fluoxetine: Viên nén 20 mg; dung nạp tốt, ít tác dụng phụ.
– Sertralin: Viên nén 50 mg và 100 mg; dung nạp tốt, ít tác dụng phụ.
– Mirtazapine: Viên nén 30 mg và 45 mg, dung nạp tốt, ít tác dụng phụ.
Điều trị kết hợp: Phối hợp giữa thuốc chống trầm cảm và benzodiazepin hoặc/và thuốc an thần mới để đạt hiệu quả sớm hơn.
3.2. Liệu pháp tâm lý
Sau siêu bão YAGI và những đợt ngập lụt nặng, bệnh viện tâm thần Phú Thọ đã tiếp nhận một số trường hợp (phần lớn là nữ) đến khám do lo âu, trầm cảm. Họ cho biết, những triệu chứng thường xuất hiện và nặng lên khi mưa lớn hoặc nghe các bản tin về bão lũ.
Những trường hợp này, việc trị liệu thường kết hợp giữa điều trị tâm lý và thuốc cho bệnh nhân. Thuốc sử dụng để hỗ trợ nhanh, giúp cải thiện giấc ngủ, giảm các triệu chứng lo âu hay các triệu chứng như hồi hộp, đánh trống ngực, cảm giác căng thẳng còn liệu pháp tâm lý sẽ trang bị cho bệnh nhân kỹ năng ứng phó và giải quyết tình huống, thay đổi suy nghĩ và hành vi để thích nghi với hoàn cảnh. Bên cạnh đó, những hỗ trợ của chính quyền và cộng đồng để người bệnh sớm ổn định cuộc sống cũng là điều quan trọng.
BỆNH VIỆN TÂM THẦN TỈNH PHÚ THỌ LÀ ĐỊA CHỈ TIN CẬY CHO NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN, TRẦM CẢM TRONG VÀ NGOẠI TỈNH
Địa chỉ: số 68, đường Cao Bang, phường u cơ, thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ
Hotline: 02102 242 999
Website: https://benhvientamthanphutho.com.vn/
Biên soạn: DSCKI. Bùi Trần Kim, Khoa Dược.
Hiệu đính: PGS.TS. Nguyễn Thành Hải, Trường Đại học Dược Hà Nội